Rodzice dzwonią do nas z różnymi pytaniami. Jedno wraca regularnie i warto odpowiedzieć na nie uczciwie: czy gra, w której dzieci celują do siebie z karabinów, nie uczy przemocy?
To dobre pytanie. Poniżej odpowiadamy na nie w oparciu o badania, a nie hasła reklamowe. Źródła są na końcu tekstu, więc każdy może je sprawdzić.
Laser tag w 30 sekund
Laser tag to drużynowa gra w berka z elektroniką. Każdy gracz dostaje lekki karabin i opaskę z czujnikami. Trafienie przenosi niewidzialna wiązka podczerwieni, czyli to samo światło, którego używa pilot do telewizora. Nic nie leci w powietrzu: nie ma kulek, farby, bólu ani siniaków. Za trafienia drużyna zdobywa punkty, a po grze każdy dostaje swoje statystyki.
Grę prowadzi instruktor. Obowiązuje całkowity zakaz kontaktu fizycznego. Wygrywa drużyna, która lepiej się dogada, a nie ta, która mocniej się popycha.
Czy gry ze strzelaniem sprawiają, że dzieci stają się agresywne?
Większość badań nad „strzelaniem w grach” dotyczy gier komputerowych, bo to tam dzieci spędzają najwięcej czasu. Wnioski z ostatnich lat są dość spójne:
- Amerykańskie Towarzystwo Psychologiczne (APA) w 2020 roku zaktualizowało swoje stanowisko. Uznało, że nie ma wystarczających dowodów naukowych na związek przyczynowy między brutalnymi grami a przemocą. Przypisywanie przemocy grom nazwało nieuzasadnionym naukowo, bo odciąga uwagę od innych przyczyn. Przemoc ma wiele źródeł i nie da się jej sprowadzić do jednego.
- Badanie z Uniwersytetu Oksfordzkiego (Przybylski i Weinstein, 2019) objęło reprezentatywną grupę brytyjskich nastolatków w wieku 14–15 lat oraz ich opiekunów, łącznie ponad 2000 osób. O agresywnych zachowaniach mówili opiekunowie, a nie same dzieci. Badacze nie znaleźli związku między czasem spędzanym na brutalnych grach a agresją.
- Metaanaliza badań długofalowych (Drummond, Sauer i Ferguson, 2020) zebrała 28 badań, w których wzięło udział około 21 tysięcy młodych ludzi. Związek między brutalnymi grami a późniejszą agresją okazał się znikomy. W badaniach przeprowadzonych najstaranniej był statystycznie nieodróżnialny od zera, a z upływem czasu wcale nie narastał.
Uczciwie trzeba dodać jedną rzecz. Rywalizacja, czy to w grze komputerowej, w piłce nożnej, czy w planszówce, może wywołać chwilową złość albo frustrację. Zwracają na to uwagę także autorzy badania z Oksfordu. To normalna emocja, a nie zapowiedź przemocy. Liczy się to, czy obok jest dorosły, który pomaga dziecku z nią sobie poradzić.
I tu laser tag daje coś cennego: lekcję wygrywania, ale też – co bywa jeszcze ważniejsze – lekcję przegrywania. Runda przegrana z drużyną to bezpieczna okazja, żeby przeżyć porażkę, pogratulować przeciwnikom i za chwilę spróbować jeszcze raz, lepiej się dogadując. Tego nie da się nauczyć z podręcznika.
Laser tag to nie gra komputerowa i to jest jego największa zaleta
Badania o grach komputerowych mówią nam, że „strzelanie” samo w sobie nie robi z dzieci agresorów. Laser tag ma jednak cechy, których gra przed ekranem po prostu nie ma.
| Cecha | Gra komputerowa | Laser tag |
|---|---|---|
| Ciało | siedzenie przed ekranem | ruch przez całą grę |
| Drużyna | często obcy gracze online | koledzy obok, rozmowa twarzą w twarz |
| Zasady | pilnuje ich program | pilnuje ich instruktor, który reaguje na emocje |
| Obraz | część gier pokazuje bardzo realistyczne, brutalne sceny | żadnych brutalnych widoków – trafienie to sygnał dźwiękowy i świetlny na opasce |
| Koniec gry | kiedy dziecko samo przestanie | zaplanowany czas, omówienie wyników i powrót do domu |
Bliżej mu do zbijaka, berka czy podchodów niż do strzelanki na konsoli. Zasada jest ta sama: ktoś cię „złapał”, tracisz punkt i grasz dalej.
Warto to podkreślić: w laser tagu dziecko nie ogląda brutalnych scen. Są punkty, światełka na opasce i drużyna, która wspólnie planuje kolejny ruch. Trafiony gracz na chwilę wypada z gry i zaraz do niej wraca.
Ruch, którego dzieciom brakuje
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca, by dzieci i nastolatki w wieku 5–17 lat miały średnio co najmniej 60 minut ruchu o umiarkowanej lub dużej intensywności dziennie. Według WHO aktywność wspiera rozwój poznawczy, motorykę, poczucie własnej wartości i integrację społeczną, a także pomaga zapobiegać problemom ze zdrowiem psychicznym.
Polskie dane nie napawają optymizmem. W badaniu HBSC z 2022 roku zalecenie WHO spełniało tylko około 20% polskich nastolatków w wieku 11–15 lat: 24% chłopców i 16% dziewcząt. Raport Active Healthy Kids z 2022 roku dał polskim dzieciom i młodzieży za ogólną aktywność fizyczną najniższą ocenę w skali.
Podczas gry w laser tag dzieci są w ruchu cały czas. Przemieszczają się między osłonami, kucają, wstają i zmieniają pozycje. Uczciwie: nie znamy dużych badań, które mierzyłyby intensywność wysiłku właśnie w laser tagu. Nie twierdzimy też, że jedna gra zastąpi codzienny ruch. Ale urodziny czy wyjście klasowe spędzone w ruchu zamiast przy stole to dobra zamiana. Nie bez powodu odwiedzają nas także szkoły w ramach lekcji wychowania fizycznego.
Co gra zespołowa daje głowie
Tu badania są ciekawsze niż przy samych grach:
- Przegląd badań Biddle’a i współpracowników (2019) pokazuje, że aktywność fizyczna u dzieci i młodzieży wiąże się z lepszym funkcjonowaniem poznawczym. Te dowody są najmocniejsze. Częściowo potwierdzają też, że ruch może zmniejszać objawy depresji.
- Systematyczny przegląd Eime i współpracowników (2013) objął 30 badań. Udział w sporcie wiązał się u dzieci i młodzieży z wyższą samooceną, lepszymi umiejętnościami społecznymi i mniejszą liczbą objawów depresyjnych. Sporty zespołowe wypadały lepiej niż indywidualne, a autorzy łączą to z ich społecznym charakterem.
Laser tag nie jest dyscypliną sportową i nie udajemy, że jest. Ma jednak te same składniki, które w badaniach robią różnicę: ruch, wspólny cel i komunikację w drużynie. Dzieci planują, kto osłania kogo, umawiają się na sygnały i uczą się przegrywać rundę bez dramatu, bo za chwilę jest następna.
Jak dbamy o to, żeby gra była dobrym doświadczeniem
Same badania nie wystarczą, jeśli gra jest źle prowadzona. U nas wygląda to tak:
- Szkolenie przed każdą grą. Instruktor tłumaczy zasady i działanie sprzętu językiem dopasowanym do wieku.
- Zero kontaktu fizycznego. Nie popychamy się, nie łapiemy cudzego sprzętu i nim nie rzucamy.
- Instruktor przez całą grę. Pilnuje zasad, reaguje, gdy emocje biorą górę, i w każdej chwili może zatrzymać rozgrywkę.
- Nikt nie musi grać. Dziecko może w każdej chwili zrobić przerwę albo zrezygnować.
- Drużyny ustalają gracze. Składy można mieszać nawet co rundę, ale decyzję zostawiamy grającym – dzieci same dobierają się tak, żeby gra była fajna dla wszystkich.
- Omówienie wyników bez wyśmiewania. Każde dziecko ma wyjść z poczuciem, że było ważną częścią drużyny.
- Standardy ochrony małoletnich. Stosujemy spisane zasady opieki nad dziećmi, a zespół co roku przechodzi szkolenie z zasad bezpiecznych relacji z dziećmi.
Szczegóły, czyli wiek, zgody, arenę i monitoring, opisujemy w artykule Laser tag dla dzieci – od jakiego wieku i jak dbamy o bezpieczeństwo.
Kiedy warto porozmawiać z nami przed rezerwacją
Laser tag sprawdza się u większości dzieci, ale nie u każdego w każdym momencie. Daj nam znać przy rezerwacji, jeśli:
- dziecko jest bardzo nieśmiałe, łatwo się stresuje albo pierwszy raz bierze udział w takiej zabawie – dopasujemy wprowadzenie;
- choruje na padaczkę albo ma inne przeciwwskazania – podczas gry działają efekty świetlne;
- ma mniej niż 8 lat – na arenie gramy od 8 lat, a siedmiolatki tylko wyjątkowo, na zasadach opisanych w artykule o wieku i bezpieczeństwie.
Najczęstsze pytania rodziców
Czy laser tag uczy przemocy?
Badania nad grami ze strzelaniem nie potwierdzają, że takie gry powodują przemoc. Laser tag to dodatkowo gra ruchowa w realnej drużynie, z jasnymi zasadami, zakazem kontaktu fizycznego i instruktorem przez cały czas.
Czy trafienie boli?
Nie. Trafienie przenosi wiązka podczerwieni odczytywana przez czujniki na opasce. Nie ma kulek, farby ani siniaków.
Moje dziecko nie lubi rywalizacji. Odnajdzie się?
Zwykle tak, bo laser tag to gra drużynowa. Wynik zależy od współpracy, a nie od jednej osoby, a składy drużyn można zmieniać nawet co rundę. Jeśli dziecko poczuje się źle, może w każdej chwili zrobić przerwę.
Od ilu lat dziecko może zagrać?
Na arenie w podziemiach fortu od 8 lat, pod opieką dorosłego i z pisemną zgodą rodzica.
Urodziny, półkolonie i wycieczki szkolne
Laser tag w Forcie Va to częsty wybór na urodziny dla dzieci oraz na półkolonie i wycieczki szkolne. Ceny znajdziesz w cenniku. Jeśli wahasz się między paintballem a laser tagiem, przeczytaj nasze porównanie. Masz pytania? Zadzwoń albo napisz – Rezerwacja.
Źródła
- American Psychological Association (2020). APA Reaffirms Position on Violent Video Games and Violent Behavior – komunikat z 3 marca 2020 r. (aktualizacja Resolution on Violent Video Games).
- Przybylski A. K., Weinstein N. (2019). Violent video game engagement is not associated with adolescents’ aggressive behaviour: evidence from a registered report. Royal Society Open Science, 6: 171474.
- Drummond A., Sauer J. D., Ferguson C. J. (2020). Do longitudinal studies support long-term relationships between aggressive game play and youth aggressive behaviour? A meta-analytic examination. Royal Society Open Science, 7: 200373.
- World Health Organization (2020). WHO guidelines on physical activity and sedentary behaviour oraz WHO Europe, Physical activity – fact sheet.
- HBSC 2022, dane dla Polski za: mp.pl, WHO Europe o różnicach w zdrowiu młodzieży (27.05.2024).
- Active Healthy Kids Global Alliance (2022). Poland’s 2022 Report Card on Physical Activity for Children and Youth.
- Biddle S. J. H., Ciaccioni S., Thomas G., Vergeer I. (2019). Physical activity and mental health in children and adolescents: An updated review of reviews and an analysis of causality. Psychology of Sport and Exercise, 42: 146–155.
- Eime R. M., Young J. A., Harvey J. T., Charity M. J., Payne W. R. (2013). A systematic review of the psychological and social benefits of participation in sport for children and adolescents. International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity, 10: 98.
